حاضر جوابی

از شيرين ترين هنرهای معشوق حافظ حاضر جوابي است و شيرين زباني .مناظره با معشوق از دل نشين ترين فرازهای روابط اين دو است. برای هر پرسش حافظ، معشوقش پاسخي دندان شكن آماده دارد وهرخواهش و تمنای او را با شيرين زباني رد مي كند. گله ها و شكايت های حافظ را نيز با زباني نرم و طنزآميز به شوخي مي گيرد و تلخ ترين پاسخ ها را با شيرين ترين كلمات و همراه با نمكين ترين شكرخنده ها می دهد:

دی گله ای ز طره اش كردم از سر فسوس

 گفت كه اين سياه كج گوش به من نمي كند!

چون حافظ مي خواهد او را به سوی خود بكشد، نگارش با خنده او را متهم به حيله گری مي كند:

چو نقطه گفتمش اندر ميان دايره آی

 به خنده گفت كه ای حافظ اين چه پرگاريست!؟

و آن دم كه حافظ مي گويد ، می خواهد عشق او از سر بيرون كند، نگارش به شوخي ديوانه اش می خواند ـ به راستي هم دست كشيدن از عشق چنين نگاری جز جنون چيست؟

دوش سودای رخش گفتم ز سر بيرون كنم

 گفت: كو زنجير تا تدبير اين مجنون كنم!؟

 
وقتي هم حافظ نگارش را تهديد به گذاشتن و رفتن مي كند، او كه مي داند اين تهديد ها توخالي است و حافظ هرگز دلش نمي آيد از او دست بكشد، تهديد حافظ را جدی نمي گيرد و جواب دندان شكني به او مي دهد:

ز دست جور تو گفتم ز شهر خواهم رفت

به خنده گفت كه حافظ برو، كه پای تو بست؟

آن گاه كه حافظ از او بوسه ای تمنا مي كند، با شوخ طبعي به او يادآوری مي كند كه از اين بده بستان ها با هم ندارند و از اين تمناها نداشته باشد:

بگفتمش: به لبم بوسه ای حوالت كن

 به خنده گفت : كي ات با من اين معامله بود!؟

بوسه حافظ را آلاينده مهرخ خويش مي داند و می خواند:

به لابه گفتمش : ای ماهرخ چه باشد اگر

 به يك شكر ز تو دلخسته ای بياسايد؟

به خنده گفت كه: حافظ! خدای را، مپسند

كه بوسه تو رخ ماه را بيالايد

و چون حافظ حاضر مي شود در ازای عشوه  معشوق جان فدا كند، نگار بهای بيشتری مي طلبد:

عشوه ای از لب شيرين تو دل خواست به جان

 به شكر خنده لبت گفت: مزادی طلبم

دو تا از زيباترين غزل های ديوان حافظ به طور كامل به مناظره  حافظ با معشوقش اختصاص دارد كه يكي از آن ها اين غزل نغز است:

گفتم: كي ام دهان و لبت كامران كنند؟

گفتا: به چشم، هر چه تو گويي همان كنند

گفتم: خراج مصر طلب مي كند لبت

 گفتا: در اين معامله كمتر زيان كنند

گفتم: به نقطه دهنت خود كه برد راه؟

گفت: اين حكايتيست كه با نكته دان كنند

گفتم: صنم پرست مشو با صمد نشين

گفتا: به كوی عشق هم اين و هم آن كنند

گفتم: ز لعل نوش لبان پير را چه سود؟

گفتا: به خنده شكرينش جوان كنند

گفتم: كه خواجه كي به سر حجله مي رود؟

گفت: آن زمان كه مشتری و مه قران كنند

گفتم:  دعای دولت تو ورد حافظ است

گفت: اين دعا ملائك هفت آسمان كنند