نمایان با ماسک: فرم و زبان در درام

  نویسنده: پیتر هال

  مترجمان: آرا بزمی- مهدی عاطف‌راد

  ناشر: انتشارات مینوی خرد

  چاپ اول: ۱۳۸۷

 کتاب "نمایان با ماسک"  که در آذر ماه امسال منتشر شده، مجموعه‌ی چهار سخن‌رانی پیتر هال- یکی از کارگردانان بزرگ تآتر، فیلم و اپرا در چهل سال اخیر- درباره‌ی موضوع‌های زیر است:

۱- یونانیان

۲- کلام موزون شکسپیر

۳- همنوایی‌های موتسارت

۴- استعاره‌های بکت و پینتر

 موضوع مرکزی مورد توجه پیتر هال در این سخن‌رانی‌ها این است که نمایش‌نامه‌ها و پارتیتورهای اپرا باید همچون درام زنده، نه چون رشته‌ای از واژه‌ها و نماها یا ردیفی از نت‌ها و نغمه‌ها، بررسی شوند.

 پیتر هال در این چهار گفتار بررسی کرده که چگونه کار عملی روی فرم به درکش از این موضوع‌ها کمک کرده و این چهار موضوع را به این دلیل از درازنای عمر کاری‌اش برگزیده که آشکارا روشن می‌سازند که اگر نمایشنامه‌های ممتاز از صحنه‌ی خود جدا شوند، بخش زیادی از قابلیت‌های خود را از دست می‌دهند.

 پیتر هال عقیده دارد که اجرای نمایش، برای القای احساس، همیشه باید چیزی مشابه ماسک داشته باشد. اجرا باید ماسک داشته باشد، حتا اگر این ماسک به مفهوم لفظی آن نباشد. اگر اجرا قرار است با هیجان‌های ناب سر و کار داشته باشد، نیازمند ماسک است. اجرا خواستار فرم است- در متن یا زندگی واقعی یا موسیقی‌اش. تمام این‌ها می‌توانند همانند ماسک یونانی عمل کنند. تنها در این صورت است که می‌توان با احساس قوی سر و کار داشت.

 از نظر پیتر هال هر فرم تعریف شده‌ای در تآتر همچون ماسک عمل می‌کند: ماسکی که آشکار می‌نماید به جای آنکه پنهان کند، و احساس را قادر می‌سازد تا به جای کلی بودن، خاص باشد. هنگامی که مانع زیاده‌روی می‌شود، مهار کردن را ممکن می‌سازد. فرم رهایی می‌بخشد، باز نمی‌دارد. و ماسک- خواه ماسک واقعی تآتر یونان باشد، یا ماسکِ کلام موزون شکسپیر، یا روش بیان نظم‌دارِ نهفته در موسیقی موتسارت، یا استعاره‌های بکت و پینتر، یا فراز و فرودهای آوایی شخصی تنسی ویلیامز، به جای اینکه احساس را آشکار کند، در مورد آن با ما سخن می‌گوید.

 مطالعه‌ی این کتاب ارجمند برای تمام دست‌درکاران تآتر- به‌ویژه بازیگران و کارگردانان- و علاقمندان به هنرهای نمایشی و دانشجویان رشته‌ی تآتر آموزنده و مفید است.